Ondanks het prima najaar met vrij goede rooiomstandigheden, lijkt de bewaring van aardappelen dit jaar niet vanzelfsprekend. Hier en daar is er zelfs sprake van ernstige bewaarproblemen. Twee mogelijke oorzaken kunnen aan de basis liggen.

Doorwas en glazigheid

De verschillen in opbrengst en kwaliteit waren dit jaar regionaal zeer verschillend. Er waren streken waar de droogte dermate groot was, dat percelen bewaaraardappelen in de eerste weken van augustus al quasi afgestorven lagen. De opbrengst bleef hangen op een matig niveau, maar de kwaliteit was goed. Knolvorm en onderwatergewicht waren optimaal. Dergelijke gewassen hadden niet meer de kracht om de groei te hernemen.

In percelen en regio’s waar dit wel het geval was, is de opbrengst nog toegenomen, maar lijkt die aangroei kwalitatief geen goede zaak geweest te zijn. Er was hier en daar sprake van doorwas. Dit uitte zich in misvormde knollen (uitwas) of primaire knollen waaraan een tweede knol groeide. Vaak werd die primaire knol door de secundaire knol leeg gezogen. 

Het onttrekken van zetmeel aan de primaire knol leidt tot een onvoldoende hoog onderwatergewicht in die knol en dus een lager onderwatergewicht in de hele partij. De knollen met een laag onderwatergewicht blijven drijven in een zoutbad met specifieke dichtheid. We spreken dan van drijvers, maar ook van glazige knollen omdat ze bij het doorsnijden waterachtige cellen vertonen.

Deze tweede groeifase kan zich ook geuit hebben in een tweede knolzetting, waarbij vanaf de stengel nieuwe knolletjes gevormd worden. Omdat het resterende seizoen voor deze knollen té kort was om voldoende zetmeel (droge stof) op te bouwen, bleef het onderwatergewicht van deze knollen bijzonder laag. Ook dat zijn drijvers, als gevolg van jeugdigheid.

Als het zetmeelgehalte (en dus het onderwatergewicht) van dergelijke individuele knollen té laag is om zichzelf in stand te houden, dan kan de knol zelfs evolueren tot een ‘waterzak’. De cellen zijn dan gedegenereerd tot aardappelmoes met nog alleen nog de schil errond. Dergelijke knollen knappen onder het gewicht van andere knollen in de bewaring en veroorzaken nattigheid. 

Waterzak.

Als aardappelknollen gedurende lange tijd nat zijn, dan krijgen bacteriën de kans om zich te verplaatsen en langs de huidmondjes binnen te dringen. Gezonde knollen kunnen op die manier aangestoken worden.

Droog gerooid, warm bewaard

Een andere oorzaak van bewaarproblemen kan liggen bij de rooiomstandigheden en de bewaring in de eerste uren na oogst. Begin oktober was het regionaal eigenlijk nog iets te droog voor goed rooiwerk. De kans op rooischade door contact met harde kluiten was reëel. Aangezien bacteriën altijd en overal aanwezig zijn in de bodem, is het voor hen op dat ogenblik maar een kleine stap naar infectie en rot. 

Bovendien waren de temperaturen toen nog bijzonder hoog. Aardappelen kwamen in de eerste week van oktober binnen met een temperatuur tot 20°C. Het was toen heel belangrijk om vanaf de eerste nacht voldoende koude lucht door de aardappelen te sturen om de partij onmiddellijk naar 15°C terug te brengen. Bij hoge temperaturen krijgen bacteriën immers alle kansen om zich te vermenigvuldigen. In dergelijke omstandigheden ontstaat broei en infectie die met onvoldoende ventilatie niet meer tegen te houden is.

Wat nu?

Rotte knollen zijn niet meer te genezen. Het komt er nu op aan om de knollen die ernaast liggen te vrijwaren. Dat kan enkel door de ventilatie op te drijven. Door veel lucht te laten passeren, kunnen de rottende knollen traag hun lekvocht afgeven en onmiddellijk laten afvoeren. Doorgaans zullen secundaire schimmels (bv. melkzuurschimmel) en bacteriën meehelpen aan dit rottingsproces. Dit uit zich in de witte of gele schimmelkussentjes die op rottende knollen ontstaan.

Zie je witte of gele schimmelkussentjes? Dan is dit alvast een goed teken. Dit wijst erop dat de rotte knol traag zijn vocht verliest en geleidelijk aan het indrogen is. Dit is beter dan een rotte knol die als een waterbom knapt en alle vocht in één keer los laat.

Wit of geel schimmelpluis.

Houd in partijen met bewaarproblemen de ventilatie voldoende lang aan. Laat desnoods de ventilatoren continu intern draaien, zodat er luchtverplaatsing is. Zet de inlaatluiken 10% open en creëer de mogelijkheid om vochtige lucht buiten te laten (uitlaat). Alleen met veel draaiuren kan vocht afgevoerd worden of herverdeeld worden in de partij.

Het gevaar is pas geweken als de rotte knollen geen vocht meer afgeven en buurknollen niet meer kunnen aansteken. In het geval van waterzakken kunnen die zeker nog tot in december ontstaan.