Op donderdag 1 oktober 2026 vond de workshop Bokashi plaats in Mesen. De presentatie van deze workshop kan je onderaan deze webpagina terugvinden.

Tijdens deze praktische workshop kwamen telers, adviseurs en andere geïnteresseerden samen om kennis en ervaringen uit te wisselen over het fermenteren van organische reststromen en de mogelijke toepassingen ervan in land- en tuinbouw.

De namiddag combineerde praktijk en theorie. Afgewerkte Bokashi werd bekeken, een nieuwe hoop werd opgezet en verschillende sprekers brachten elk vanuit hun eigen ervaring en expertise hun visie op Bokashi. Zo ontstond een boeiende uitwisseling over de plaats van Bokashi in de landbouw, de te verwachten resultaten, de praktische aanpak en de toepassing in verschillende teelten.

 

Waarom Bokashi in land- en tuinbouw?

Tuur Vandeweyer (LATitude) beet de spits af met de vraag waarom Bokashi een plaats verdient in de land- en tuinbouw. Daarbij werd stilgestaan bij de mogelijkheden om organische reststromen op het bedrijf te verwerken en opnieuw te benutten. Bokashi past binnen een bredere kijk op bodembeheer, waarbij niet alleen de aanvoer van nutriënten, maar ook het organisch materiaal en het bodemleven aandacht krijgen.

Tuur Vandeweyer (LATitude) tijdens zijn presentatie over de plaats van Bokashi in de land- en tuinbouw.	Robrecht Winnepenninckx (Bodembouwers) licht toe welke resultaten van Bokashi in de praktijk verwacht kunnen worden.

Welke resultaten kan je verwachten?

Robrecht Winnepenninckx van Bodembouwers nam de deelnemers mee in de resultaten die met Bokashi kunnen worden behaald. Daarbij was er aandacht voor wat Bokashi in de praktijk kan betekenen voor bodem en gewas en welke verwachtingen realistisch zijn.

Het gesprek maakte duidelijk dat de kwaliteit van het eindproduct en de omstandigheden waarin Bokashi wordt gemaakt en toegepast een belangrijke rol spelen. Ook de vraag hoe je de effecten in de praktijk kunt beoordelen, kwam uitgebreid aan bod.

 

Ook op kleinere schaal mogelijk

Bokashi maken hoeft niet noodzakelijk op grote schaal te gebeuren. Raf Thomassen van Coupe Buxus toonde hoe je ook op kleinere schaal praktisch met Bokashi aan de slag kunt.

Met concrete voorbeelden werd duidelijk welke stappen nodig zijn om organisch materiaal gecontroleerd te laten fermenteren. Dat maakte de sessie bijzonder toegankelijk voor deelnemers die zelf met beperkte hoeveelheden organische reststromen willen experimenteren.

Raf Thomassen (Coupe Buxus) toont hoe je ook op kleinere schaal praktisch met Bokashi aan de slag kunt.

Van stal tot bodem

Een volgende invalshoek kwam van Jürgen Degraeve van EM Agriton. Vanuit zijn ervaring werd het volledige traject van Bokashi besproken: van het beschikbare organische materiaal op het bedrijf tot de uiteindelijke toepassing in de bodem.

Jürgen verwerkt paardenmest en stro tot bokashi. Ook appelbes-Bokashi  kwam aan bod. De combinatie van praktijkervaring en technische toelichting zorgde voor heel wat herkenning en vragen vanuit de groep.

An Van de Walle (Viaverda) deelt ervaringen met het gebruik van Bokashi in de serreteelt, en bedankte de sprekers (foto links). Jürgen Degraeve (EM Agriton) vertelt over Bokashi, van stal tot bodem en gaf meer duiding bij zijn ervaring met appelbes-Bokashi (foto rechts).

Ervaringen uit de serreteelt

Ook de toepassing in beschermde teelten kwam uitgebreid aan bod. An Van de Walle (Viaverda) deelde ervaringen met Bokashi in de serreteelt en lichtte toe wat uit praktijkproeven en ervaringen met het maken van bokashi van komkommer-, tomaten, - gember-, en paprikaloof geleerd kan worden.

Daarbij kwam onder meer het belang van timing aan bod. Bokashi kan een interessante schakel zijn in het sluiten van kringlopen op het tuinbouwbedrijf.

 

	Niet alleen luisteren, maar ook zelf aan de slag Naast de presentaties stond vooral de praktijk centraal. Deelnemers konden afgewerkte Bokashi van dichtbij bekijken en kregen inzicht in hoe een nieuwe hoop wordt opgebouwd. Door verschillende materialen, ervaringen en toepassingen naast elkaar te leggen, ontstond een concreet beeld van de mogelijkheden én de aandachtspunten. Net die combinatie van praktijkervaringen uit verschillende sectoren maakte de workshop bijzonder waardevol. Vragen over grondstoffen, productkwaliteit, verwerking en toepassing konden rechtstreeks aan de verschillende experten worden voorgelegd.

 

Tijdens de workshop werd ook praktisch getoond hoe een Bokashi-hoop wordt opgebouwd.

 

Kennis delen en ervaringen uitwisselen

De namiddag in Mesen toonde nogmaals aan dat er heel wat interesse is voor het verwerken en hergebruiken van organische reststromen op het eigen bedrijf. Tegelijk blijft er nood aan praktijkkennis: welke materialen zijn geschikt, hoe maak je kwalitatieve Bokashi en wanneer is toepassing in de bodem landbouwkundig interessant?

Door onderzoekers, adviseurs en praktijkmensen samen te brengen, bood deze workshop ruimte voor kennisdeling én discussie. De deelnemers gingen niet alleen naar huis met nieuwe informatie, maar ook met concrete voorbeelden en ervaringen om verder mee aan de slag te gaan.

 

Deze studiedag wordt georganiseerd door Viaverda en kadert in het project ‘JOWOBO: Johnson Su, wormencompost, Bokashi en boerderijcompost (bio)'.