De waarnemingen en waarschuwingen (W&W) in prei bestaan al meer dan twintig jaar. Afgelopen jaar pasten we de berichtgeving voor prei aan en voegden we regionale accenten toe.

Inhoudelijk zijn de berichten hetzelfde gebleven, afgestemd op het verloop van het seizoen. Waarnemingen en monitoring in het veld blijven cruciaal om zicht te krijgen op de actuele plaag- en ziektedruk. Zo ontvangen telers gerichte informatie om waar nodig bij te sturen op hun percelen. Recent worden ook systematisch de natuurlijke vijanden mee opgevolgd.

Al meer dan twee decennia werken Inagro, het Proefstation voor de Groenteteelt (PSKW) en Viaverda samen aan het systeem van waarnemingen en waarschuwingen in prei. Via tellingen op een twaalftal percelen verspreid over Vlaanderen kunnen we de situatie ter plaatste opvolgen en berichten opstellen. Zo informeren we de telers en kunnen zij de nodige maatregelen treffen. Monitoring blijft immers een heel belangrijke pijler binnen IPM.

Voor meer informatie over het waarnemingssysteem prei kan je hier terecht.

Trips, terug van nooit weggeweest

Na de matige zomer van 2024 kende de tripsdruk in 2025 weer een sterke heropleving. Het zachte en droge voorjaar verklaart (waarschijnlijk) de vroegere en sterke opbouw van de activiteit half juni, een tweetal weken vroeger dan 2024 (zie onderstaande grafiek). Begin juli vielen er buien, waardoor de druk na de eerste piek wat afnam, maar half juli weer toenam. In augustus was het droge en warme weer aanleiding voor een duidelijk piek. In die maand nam dan ook de schade in verschillende regio’s een vlucht. In sommige regio’s, zoals hier in de regio, speelt daarbij ook de migratie van tabakstrips uit de uien mee. De temperaturen waren ook in september nog zacht waardoor de tripsdruk lang kon aanhouden. Nadien zetten de kortere dagen en koelere nachten begin oktober een rem op de ontwikkeling van trips.

Waargenomen aantallen insecten op vangplaten op waarnemingspercelen van Viaverda, seizoen 2025.

Meer dan trips

Groentevliegen, zoals bonen- en preivlieg, kunnen heel actief zijn. Ze vormen vooral op het zaaibed en voor jonge aanplantingen een potentieel risico. Daarom volgen we deze soorten in het voorjaar, bij de start van het seizoen, nauwlettend op. De preimot werd vorig jaar slechts in lage aantallen waargenomen, maar hier en daar kwam wel vraatschade voor. De preimineervlieg komt hier minder voor. Als je schade vaststelt, mag dit zeker bij ons worden gemeld.

Bij de wekelijkse veldbezoeken controleren we de planten ook op symptomen van bladziekten, zoals roest, purper- en papiervlekkenziekte. Vooral vanaf augustus, door de kortere dagen en grotere kans op dauwvorming, neemt het risico op roest toe. Door de droogte in augustus zagen we pas in september de eerste echte uitbreiding van roest. In die weken was de druk aanzienlijk en door het zachte weer stelden we toen ook purpervlekkenziekte vast. Papiervlekkenziekte komt meer voor in winterse omstandigheden met neerslag. In de winter van 2025-2026 stelden we tot nu toe nauwelijks schade vast.

Ook natuurlijke vijanden worden opgevolgd

Meer en meer onderzoeken we de meerwaarde van natuurlijke vijanden tegen verschillende plagen. Zo kijken we sinds het project 'IPMTrips' ook naar hun bijdrage in de beheersing van trips. Bij de telling van de blauwe vangplaten kijken we ook systematisch naar het voorkomen van bijvoorbeeld rooftrips en roofwantsen. Maar ook kortschildkevers, zweefvliegen en gaasvliegen worden meegenomen bij de tellingen. Zo halen we meer informatie uit eenzelfde waarneming (of plakval in dit geval). Naar hun werkelijke bijdrage in de beheersing is nog onderzoek lopende, onder meer in kader van de Interreg-projecten 'REFLECHI' en 'Trans-Control'. Op alle percelen zijn natuurlijke vijanden alvast actief. Vooral de populatie rooftrips volgt duidelijk de toename van tabakstrips.

Meer info

Louis Lippens

Dit artikel kadert in de projecten 'REFLECHI: groenten voor de versmarkt, fruitteelt en industriegroenten beter bestand maken tegen klimaatsverandering', 'Trans-Control: agro-ecologische transitie met geïntegreerde en biologische plaagbestrijding' en 'W&W 2.0: naar een community gebaseerd (semi)automatisch W&W-systeem als robuuste pijler voor IPM in de groenteteelt in Vlaanderen'.