Ook dit najaar staat de jaarlijkse nitraatresiducampagne weer op de agenda. De campagne gaat van start op 1 oktober en loopt tot en met 30 november 2026. Deze roept vaak heel wat praktische vragen op. Hieronder zetten we de belangrijkste vragen en antwoorden op een rij.

Hoe weet ik of ik stalen moet laten nemen?

Sinds 2025 worden er enkel nog doelgerichte bedrijfsevaluaties uitgevoerd. Meer concreet betekent dit: het laten nemen van stalen op verschillende percelen van hetzelfde bedrijf. Die bedrijven worden aangeduid door de Mestbank op basis van gegevens waarover de Mestbank beschikt. Waar ze rekening mee houden, is bijvoorbeeld de verbouwde teelten, het gebiedstype waarin de percelen gelegen zijn, de mestproductie, de aanvoer, afvoer en het gebruik van meststoffen, eerdere nitraatresidumetingen... Het is uiteraard ook mogelijk dat je in het voorjaar zelf een vrijwillige bedrijfsevaluatie hebt aangevraagd om bij een gunstige evaluatie vrijgesteld te worden van opgelegde maatregelen.

Op 15 september 2026 werd een mail verstuurd naar de landbouwers die stalen moeten nemen binnen de campagne. Bekijk dus zeker goed jouw mailbox, alsook de spamfolder. Daarnaast kan je ook op het Mestbankloket nagaan of je stalen moet laten nemen. De percelen die aangeduid werden voor een bedrijfsevaluatie zijn terug te vinden in de nieuwe staalname applicatie SNapp2-bodem in de rubriek ‘Staalnames’. Onder het menu 'Verplichtingen' en dan 'Nitraatresidu' vind je een overzicht van de aangeduide percelen.

Op de geselecteerde percelen moet op eigen kosten verplicht een staal genomen worden door een erkend labo. Voor de staalname-aanvraag en de opvolging ervan ben je zelf verantwoordelijk. Ontbreken er analyseresultaten dan kan je per ontbrekend deelstaal een geldboete krijgen van 150 euro. Daarbovenop wordt een niet of onvolledig uitgevoerde bedrijfsevaluatie automatisch beschouwd als een bedrijfsevaluatie boven de 2de drempelwaarde, waardoor je bepaalde maatregelen zal opgelegd krijgen.

Hoe vraag ik een staalname aan?

De aanvraag van de staalname moet digitaal worden bezorgd aan jouw labo via de vernieuwde staalname-applicatie SNapp2-bodem op het Mestbankloket (rubriek 'Staalnames'). In deze applicatie kan je Viaverda aanduiden als staalname- en analyselabo. Vermeld daarbij gerust jouw voorkeursdatum in het opmerkingenveld. Onze gecertificeerde staalnemers voeren de bemonstering uit volgens de meest recente richtlijnen. De analyses gebeuren snel en betrouwbaar in ons erkend laboratorium en de resultaten worden rechtstreeks doorgestuurd via het Mestbankloket. Zo ben je verzekerd van een correcte en vlotte afhandeling, van staalname tot rapportering. Doe jouw aanvraag bij voorkeur vóór 1 oktober 2026, zodat de staalname tijdig kan worden ingepland binnen de campagneperiode.

Vanaf dit jaar wordt een nieuwe staalnamemethode gebruikt, de zogenaamde gestratificeerde bemonstering. De bemonsteringspunten zullen beter over het perceel verspreid worden en er zullen ook meer boringen worden uitgevoerd. Dat zorgt ervoor dat de staalname nauwkeuriger is.

Hoe bepaal ik wanneer ik de staalname wil laten nemen?

Heb je uiterlijk in de maand september na de teelt van vroege of late aardappelen nog een vanggewas kunnen inzaaien, dan neem je best jouw staal half november, zodat het vanggewas nog zo goed mogelijk de stikstof in de bodem kan opnemen. Let wel op, doe dit niet te laat, want als je eventueel nog een tegenstaal zou willen laten nemen, moet dat nog in de maand november kunnen.

Staan er dit seizoen late aardappelen op jouw perceel en kan je in september geen vanggewas meer inzaaien, neem dan eerder vroeg in de campagne een staal, want er zal nog mineralisatie optreden en dit kan  versterkt worden door het omwoelen van de bodem tijdens de rooiwerkzaamheden. Het staal mag genomen worden als de aardappelen nog op het veld staan.

Wat als mijn geselecteerde perceel teeltschade of oogstmislukking heeft door de droogte?

Ook op die percelen moet het nitraatresidu bepaald worden. Als er door een overschrijding vervolgens maatregelen worden opgelegd, zullen die begin 2027 op het Mestbankloket voor jou zichtbaar worden. Wanneer er een verband is tussen de teeltschade en een verminderde stikstofopname, kan dit begin 2027 worden bekeken. Hiervoor dien je wel overtuigende bewijsstukken voor te leggen. Bij voorkeur is dat het volledige verslag opgemaakt in het kader van de brede weersverzekering of door een schattingscommissie. Als je dat niet hebt, dien je een schadedossier met een uitgebreide beschrijving van de aard en omvang van de schade, een berekening en raming van het percentage geleden schade en een gedetailleerd fotoverslag waaruit de aard en omvang van de schade duidelijk blijkt (met minstens 1 foto met geografisch herkenningspunt) aan te leveren bij jouw bezwaar.

Wanneer kan ik het resultaat van mijn analyse raadplegen?

Ongeveer een week nadat de staalnemer het staal heeft genomen, zal het labo van Viaverda de resultaten automatisch opladen in de staalname-applicatie SNapp2-bodem op het Mestbankloket. Begin 2027 wordt dan de evaluatie van jouw analyseresultaten gepubliceerd. Meer informatie over de drempelwaarden en wat de gevolgen zijn bij een overschrijding vind je op de webpagina Nitraatresidu.

Extra info vind je ook op volgende pagina Nitraatresiducampagne 2026.

Heb je vragen? Contacteer ons labo via labo@viaverda.be of +32 09 331 60 94. Hier vind je meer info over onze dienst Labo-analyses van bodemstalen.