De sierteeltsector ondertekende op 11 juni 2026 in Brussel een nieuwe code goede praktijk om de verspreiding van invasieve uitheemse soorten in België te beperken.

Tegelijk ging een nationale sensibiliseringscampagne van start die inzet op één duidelijke boodschap: maak slimme keuzes. De ondertekening is het resultaat van een gezamenlijke aanpak van de bevoegde overheden in ons land, het Agentschap Natuur en Bos, Leefmilieu Brussel en SPW ARNE (SPW Agriculture, Ressources naturelles et Environnement), samen met sectororganisaties en wetenschappers. Ook Viaverda was hierbij betrokken.

De samenwerking werd gecoördineerd door het Nationaal Wetenschappelijk Secretariaat voor Invasieve Uitheemse Soorten, dat gehuisvest wordt in het Instituut voor Natuurwetenschappen. De codes zijn vrijwillig, maar vormen een concreet engagement van de sectoren om risico’s actief te beperken en klanten beter te informeren.

Groeiend probleem met brede impact

Invasieve uitheemse soorten vormen een toenemende uitdaging voor natuur en samenleving. In Europa komen naar schatting zo’n 12.000 uitheemse soorten voor, waarvan een deel zich invasief gedraagt en zich snel verspreidt in natuurlijke ecosystemen. Hun impact is aanzienlijk: bijna een vijfde van de bedreigde soorten in Europa wordt erdoor beïnvloed. Daarnaast veroorzaken ze ook economische schade, bijvoorbeeld door lagere landbouwopbrengsten, schade aan infrastructuur en hoge kosten voor beheer en bestrijding, en kunnen ze risico’s vormen voor de volksgezondheid.

Belangrijke rol voor sierteelt

Veel invasieve soorten vinden hun oorsprong in de huisdierensector en de sierteelt. Dieren die ontsnappen of bewust worden vrijgelaten, en planten die zich vanuit tuinen verspreiden, zijn belangrijke introductieroutes. Daarnaast kunnen soorten ook onbedoeld meeliften via plantmateriaal, substraat of transport. Wat vaak begint als een onschuldige aankoop, kan zo uitgroeien tot een probleem in de natuur.

Concrete afspraken voor de sector

De nieuwe codes goede praktijk zetten sterk in op preventie. In de sierteeltsector betekent dit onder meer dat een aantal invasieve plantensoorten niet langer verkocht wordt of aangeplant in openbare gebieden, en dat voor risicosoorten duidelijke labeling en aanbevelingen worden voorzien. De codes bevat ook maatregelen rond bioveiligheid, zoals het zorgvuldig beheren van afval en het voorkomen van onbedoelde verspreiding.

Elke schakel in de keten, van kweker tot tuin- en landschapsarchitect, tuincentrum, tuinaannemer en eindconsument, speelt een rol in het voorkomen van verspreiding. Daarnaast benadrukt de code ook het belang van monitoring en gegevensdeling. Waarnemingen van nieuwe soorten zijn immers cruciaal voor een snelle respons, terwijl betrouwbare data over de verspreiding van gevestigde of zich uitbreidende soorten essentieel zijn voor een doeltreffend beheer.

Preventie als sleutel

De aanpak past binnen een bredere Europese strategie voor de bestrijding van invasieve uitheemse soorten en bouwt voort op eerdere initiatieven in andere sectoren. Door nu in te zetten op preventie willen de betrokken sectoren én overheden samen grotere en duurdere problemen in de toekomst vermijden. Daarom hebben de verschillende Belgische overheden besloten om gezamenlijk in te zetten op de uitwerking en uitvoering van een nationaal actieplan voor de preventie van de introductie en verspreiding van invasieve uitheemse soorten.

Meer info

Sandy Adriaenssens